Zakup używanego samochodu – jakie mamy prawa kiedy wystąpią w nim wady?

przez | 14 sierpnia, 2020

Większość Polaków decydując się na zakup auta wybiera rynek samochodów używanych. Takiego auta nie zabezpiecza już gwarancja producenta. Czy sprzedawca pomimo wszystko odpowiada za wady ukryte? Jeżeli tak, to na jakich zasadach i jak długo? Odpowiedzi w poniższym artykule.

W Polsce rocznie kupuje się zaledwie 13,9 nowych aut na 1000 osób, co w 2018 roku uplasowało nas na dalekim, 24. miejscu wśród 30 państw Unii Europejskiej i EFTA[1]. Wielu spośród nabywców aut używanych nadal ufa profesjonalnym sprzedawcom i kupuje samochód od  handlarza samochodów używanych czy komisu. Inni wybierają zakup bez marży – od innej osoby prywatnej lub z majątku firmy. Czy to jakakolwiek różnica? – Tak. Istotna.

Zakup używanego samochodu od komisu bądź handlarza

Jeżeli kupujemy na użytek prywatny samochód od handlarza, który sam nabywa i odsprzedaje samochody, bądź z komisu, gdzie komisant sprzedaje samochody „wstawione” tam przez ich właścicieli – wówczas jesteśmy konsumentami. Jako konsumentom kupującym towar używany, w razie stwierdzenia jego wady, przysługuje nam możliwość złożenia reklamacji z tytułu rękojmi (art. 556 kodeksu cywilnego i kolejne, dalej „kc”).

Jedyną zasadniczą różnicą w przepisach, pomiędzy zakupem towaru używanego a towaru nowego jest to, że na towar używany czas odpowiedzialności za wady z tytułu rękojmi można ograniczyć z dwóch lat do roku. Wynika to z art. 568 § 1 kc.

Odpowiedzialność sprzedawcy za wady towaru używanego wobec konsumenta trwa z zasady 2 lata, ale można ją skrócić do roku.

Wobec tego, jeżeli zakup używanego samochodu był od handlarza, powinniśmy zwrócić uwagę, czy na umowie bądź fakturze zakupu jest wzmianka o tym, że czas trwania rękojmi jest ograniczony do roku. Jeśli nie wynika to z dokumentów, czy przekazanych w innej formie informacji, z którymi mogliśmy się zapoznać przed zakupem, to odpowiedzialność sprzedawcy za wady trwa pełne 2 lata od daty wydania nam samochodu. W ramach rękojmi można żądać od sprzedawcy naprawy samochodu (art. 561 § 1 kc), obniżenia jego ceny, a nawet odstąpić od umowy i zażądać zwrotu pieniędzy (art. 560 kc)

Warto jednak mieć świadomość, że awaryjność samochodów używanych jest duża i nie za każdą usterkę sprzedawca będzie odpowiadał. Jeżeli przykładowo po kilku miesiącach od zakupu okaże się, że słabo nam funkcjonują hamulce, ze względu na to, że tarcze lub klocki są stare i wytarte – to ze względu na fakt, że są to części eksploatacyjne, zużywające się, trudno będzie to uznać za wadę samochodu, za którą odpowiada sprzedawca.

Powyższy przykład jest stosunkowo oczywisty, ale jak to jest np. przy awarii silnika po pół roku od zakupu? Z jednej strony silnik i jego podzespoły jak najbardziej można zakwalifikować jako części eksploatacyjne, zużywające się. Z drugiej strony jeżeli nie można reklamować silnika, to za jakie wady w praktyce sprzedawca odpowiada? Czy rękojmia nie będzie tutaj fikcją?

W praktyce sprzedawca nie będzie odpowiadał za wszystkie wady, które ujawnią się w przeciągu czasu trwania rękojmi.

Bardzo dużo zależy od charakteru wady, stanu auta przy zakupie, jego ceny i informacji jakie sprzedawca nam przy zakupie przekazuje.

Historia serwisowania lub deklaracje sprzedawcy a jego odpowiedzialność:

Przede wszystkim kupując samochód używany powinniśmy go bardzo dobrze sprawdzić u niezależnego mechanika. Miejmy świadomość, że odpowiedzialność sprzedawcy za ewentualne wady, szczególnie takie, które wystąpią po kilku miesiącach, może być kwestionowana. Jeżeli jednak już taka wada wystąpi – to należy sprawdzić w historii serwisowania (faktury, paragony, książka serwisowa) – kiedy dana część była wymieniana. Jeżeli część była wymieniana 10 tys. km temu, a średnia jej trwałość to 50 tys. km, wówczas wygląda to na wadę, a nie naturalne zużycie i złożenie reklamacji wydaje się zasadne.

Czasami sprzedawcy w ofercie sprzedaży chwalą stan samochodu i deklarują, że jest on w pełni przygotowany do jazdy po przeglądzie i naprawach (słynna „igła”) – wtedy możemy się powoływać również na takie deklaracje. Jeżeli nie mamy historii serwisowania lub innej informacji o dokonanych naprawach, a wada się pojawi w ciągu pierwszego roku od zakupu, domniemuje się zgodnie z art. 556² kc, że za wadę odpowiada sprzedawca. I to na nim spoczywa obowiązek wykazania, że jest inaczej.

Jeżeli wada ujawni się w ciągu pierwszego roku od zakupu – domniemuje się, że za tę wadę odpowiada sprzedawca.

Wracając teraz do naszego przykładu z silnikiem. Pytanie podstawowe brzmi: co to konkretnie za wada, jakie jest jej źródło, i czy jest wadą typową dla tego wieku samochodu, jego historii serwisowania, czy pojawiła się jednak nadzwyczajnie szybko, bez wyraźnego powodu.

Jeżeli jest to wada, która często występuje w danym podzespole w takim wieku przebiegu/auta, a sprzedawca nie zapewniał nas, że te części były wymieniane przed sprzedażą, sąd może uznać, że taka wada to naturalna konsekwencja używania rzeczy i kupując towar używany, powinniśmy godzić się z takim ryzykiem i serwisować auto. W szczególności ryzyko za awarie spoczywa na konsumencie, kiedy kupuje samochód w nienajlepszym stanie technicznym, za niską cenę, czego sprzedawca wcale nie ukrywa. Dodatkowo ryzyko przechodzi na konsumenta, kiedy w umowie wskazane jest, że samochód obarczony jest wadami, a kupujący dokładnie zapoznał się z jego stanem.

W przypadku, kiedy awaria nie jest typowa dla wieku lub przebiegu auta, bądź z zapewnień sprzedawcy lub dokumentów wynika, że dane części były niedawno serwisowane, szanse na uwzględnienie reklamacji są duże, jeżeli nie w postępowaniu przedsądowym, to w sądzie.

Co robić, jeżeli zauważymy wadę używanego samochodu, za którą odpowiada sprzedawca?

Jeżeli wada jest poważna – zdecydowanie powinniśmy poddać ją diagnozie w zakładzie mechanicznym. Z tej diagnozy niezbędny będzie nam dokument podpisany przez mechanika, w którym znajdzie się opis usterki i jej przyczyna (pewna lub prawdopodobna).

Następnie powinniśmy złożyć reklamację do sprzedawcy.

W reklamacji powinny znaleźć się:

Dane nasze i sprzedawcy, data zakupu samochodu, data zauważenia wady, opis wady, nasze żądanie. Do reklamacji należy załączyć kopie dowodu zakupu (faktura, pierwsza strona umowy) oraz diagnozę mechanikę. W ramach reklamacji z rękojmi możemy żądać usunięcia wady poprzez naprawę (wymiana używanego samochodu zazwyczaj jest niemożliwa), obniżenia ceny, a w przypadku wad istotnych – odstąpić od umowy i zażądać zwrotu pieniędzy.

W razie potrzeby wzoru pisma reklamacyjnego, zapraszam do kontaktu na: kontakt@blogdlakonsumenta.pl

Podsumowując,

Zakup używanego samochodu od firmy zajmującej się auto-handlem, daje nam niezależnie od udzielanej gwarancji możliwość złożenia reklamacji za wady towaru z tytułu rękojmi. Z zasady odpowiedzialność sprzedawcy trwa 2 lata, ale może ją skrócić do roku. Zawsze należy zachować szczególną ostrożność i sumienność oraz zbadać auto przed zakupem. Sprzedawca może uniknąć odpowiedzialności za konieczność naprawy samochodu, jeżeli okaże się, że wynika ona np. z naturalnego zużycia podzespołów, a nie z wad, które istniały już w chwili wydania auta. W przypadku składania reklamacji trzeba wcześniej dobrze udokumentować wadę.

Uwaga! Zakup używanego samochodu jako osoba prywatna od  innej osoby prywatnej/z majątku firmy

Zakup samochodu od innej osoby prywatnej nie jest zakupem konsumenckim. Co więcej, i co ważne podkreślenia, zakup samochodu z majątku firmy, która nie zajmuje się auto-handlem, tj. jej przedmiotem działalności gospodarczej nie jest sprzedaż detaliczna samochodów osobowych, również nie jest zakupem konsumenckim. Powyższa sytuacja ma miejsce gdy np. kupujemy od firmy samochód wykorzystywany wcześniej do celów służbowych. W powyższych przypadkach zawierana jest „klasyczna” umowa cywilna.

Czy to znaczy, że w takim przypadku sprzedawca nie odpowiada za wady sprzedanego towaru?

W ramach sprzedaży niekonsumenckiej sprzedawca odpowiada za wady towaru, ale w sposób węższy niż opisywany powyżej. Ponadto, w umowie może tą odpowiedzialność ograniczyć jeszcze bardziej. Jeżeli kupujemy samochód od innej osoby prywatnej bądź z majątku firmy, powinniśmy sprawdzić w treści umowy, czy nie istnieje tam informacja, że „sprzedający wyłącza swoją odpowiedzialność z tytułu rękojmi za wady  rzeczy”. Jeżeli podpiszemy się pod umową zawierającą takie zdanie – wówczas nie będziemy mogli złożyć reklamacji na wadę samochodu. W grze zostaną jeszcze roszczenia odszkodowawcze, ale są one dużo trudniejsze do wyegzekwowania.

Innymi istotnymi różnicami są:

  1. Nie ma automatycznego uwzględnienia reklamacji przy braku odpowiedzi na reklamacje z żądaniem naprawy, wymiany, obniżenia ceny w terminie 14 dni (art. 5615 kodeksu cywilnego).
  2. Nie istnieje domniemanie prawne, że skoro wada ujawniła się w ciągu pierwszego roku od wydania samochodu, to za wadę odpowiada sprzedawca ( 5562 kc).

W razie sporu ze sprzedawcą samochodu pomoc możesz uzyskać kontaktując się ze mną przez: kontakt@blogdlakonsumenta.pl

Podstawa prawna: Kodeks cywilny (tekst jednolity: Dz.U. z 2019 r. poz. 1145).

[1] Za: https://www.wyborkierowcow.pl/wbrew-statystykom-polacy-kupuja-bardzo-malo-nowych-samochodow-analiza/

Fot. Martin Katler

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *